Badania ekotoksykologiczne w procesie ekologicznej oceny ryzyka w środowisku wodnym

Monika Załęska-Radziwiłł

Abstract

Przedmiotem niniejszej pracy jest ekotoksykologiczna ocena ryzyka wywołanego obecnościa pestycydów chloroorganicznych w ekostemie wodnym na podstawie testów jednogatunkowych i weryfikacja uzyskanych wyników w testach wielogatunkowych w warunkach laboratoryjnych i polowych. Jako substancje modelowe zastosowano endosulfan i metoksychlor. Ocenę zagrożenia i ryzyka dokonano dla trzech różnych przewidywanych stężeń pestycydów określających narażenie (PEC) na podstawie stosunku toksycznosci do narażenia (TER), ilorazu zagrożenia (HQ), współczynnika ryzyka (RC = PEC/PNEC), frakcji zagrożonych gatunków (PAF) oraz wzkaźnikowego systemu klasyfikacji ryzyka dla wód powierzchniowych PRISW1 i PRISW2. Do oceny selektywności i możliwości użycia pestycydów w warunkach naturalnych zastosowano indeks bezpieczeństwa (IB). Przewidywane stężenie niewywołujące negatywnych skutków w środowisku (PNEC) obliczono na podstawie wyników badań własnych oraz danych literaturowych, przy zastosowaniu współczynników bezpieczeństwa oraz empirycznych modeli statystycznych opartych na rozkładzie wrażliwości gatunkowej (SSD). SSD zastosowano również do wyznaczenia PAF. PNEC i PAF wyznaczono dla wszystkich organizmów ekosystemu wodnego oraz dodatkowo dla kregowców, bezkręgowców, stawonogów, bezkręgowców z wyłączeniem stawonogów, organizmów celowych (owadów) i niecelowych stawonogów. Wykazano, że endosulfan i metoksychlor należą do związków silnie toksycznych. Stwierdzono, że deterministyczna ocena ryzyka na podstawie HQ i TER jest wysoce konserwatywna, gdyż ogranicza dane toksyczności i narażenia do pojedynczych wartości i może prowadzić do błędnych wniosków dotyczacych potencjalnych zagrożeń w środowisku. Do obliczeń PNEC można zastosować model własny, niezakładający postaci rozkładu wartości LC(EC)50-t. Wykazano, że szacowanie ryzyka jest bardziej miarodajne dla określonych grup organizmów uwzgledniających ich role w poszczególnych poziomach troficznych aniżeli dla wszystkich organizmów w pojedynczym zbiorze. Analiza PAF udokumentowała, że w przypadku endosulfanu ryzyko jest znaczne przy dopuszczalnym stężeniu pestycydów chloroorganicznych dla wód. Weryfikacja oceny zagrożenia i ryzyka w środowisku mikrokosmów laboratoryjnych wykazała, że wpływ pestycydów zwiększał sie podczas stałego przepływu wody z badanymi związkami w porównaniu z jednorazowym ich zastosowaniem. Pestycydy obniżały bioróżnorodnośc zwierząt w zbiorowiskach organizmów, kumulowały się w rybach i osadach dennych, sprzyjały rozwojowi glonów oraz bakterii wykorzystujących te związki jako jedyne źródło węgla i energii. Zjawiska te zostały potwierdzone w warunkach naturalnych. Wysoka szkodliwosć badanych pestycydów, w tym niekorzystny wpływ na procesy hormonalne oraz kumulacja w osadach i materiale biologicznym, stanowi przeciwwskazanie do ich stosowania.
Book typeMonograph
Other categories ROZPRAWA_HABILITACYJNA
Author Monika Załęska-Radziwiłł (FEE / DB)
Monika Załęska-Radziwiłł,,
- Department of Biology
Publisher name (outside publisher list) Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej
Publishing place (Publisher address)ul. Polna 50, 00-644 Warszawa
Issue year2007
Book series /Journal (in case of Journal special issue)Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Inżynieria Środowiska, ISSN 1234-4338
No52
Pages196
Keywords in Polishtesty ekotoksykologiczne, rozkład wrazliwości gatunkowej, ekstrapolacja, stężenia bezpieczne, frakcja zagrożonych gatunków, ocena ryzyka, ekosystemy wodne
Languagepolski
Score (nominal)12
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?