Zagadnienie wojny u Józefa Tischnera i Antoniego Kępińskiego a "bycie w nieprawdzie"

Michał Stelmach

Abstract

Rozważania dotyczą problematyki wojny oraz „bycia w nieprawdzie” u Kępińskiego i Tischnera. Zajmuję się zagadnieniem wojny od strony jego międzypodmiotowej genezy. W pierwszej części wskazuję na znaczenia używanych przeze mnie pojęć. Pojęcie wojny traktuję za wspomnianymi autorami dość szeroko, mieszcząc w nim wielość rozmaitych konfliktów. W drugiej części wprowadzam rozróżnienie na aspekty świadomościowy (subiektywny) i bytowy (obiektywny) badanego zjawiska. Ukazuję za autorami, że człowiek może w swoim postępowaniu kierować się nieprawdą, urojeniami, fikcją. Rozróżniam także sposoby mówienia na temat wojny i jej przyczyn. Interesuje mnie, za Kępińskim i Tischnerem, przede wszystkim relacja między jednostką i prawdą. Dlatego nie piszę o „interesach”, czy „wrogach”, ale o „przekonaniu o interesach” i „przekonaniu o wrogości”, itd. Przekonania, subiektywne wizje i ich międzypodmiotowe uskutecznianie (tzn. dotyczące np. konkretnej kwalifikacji człowieka jako wroga) pełnią wielką rolę w powstawaniu i trwaniu wojen. W części trzeciej przedstawiam kwestię „bycia w prawdzie” i możliwych jego naruszeń u interesujących mnie autorów. Rozważam również ich odniesienie do zagadnienia wojny. W twórczości Kępińskiego koncentruję się na problematyce błędów maski, postawy i sędziego oraz ich implikacji w warunkach globalnych – to jest grupy czy wręcz narodu. Opisuję również kwestię urojeń i nastawień urojeniowych w genezie wojen. W pracach Tischnera z kolei wskazuję na problematykę „bycia w nieprawdzie”, widoczną w jego analizach postawy Raskolnikowa i kartezjańskiego demona zwodziciela, zawartych w Filozofii dramatu. Zwracam uwagę na egzemplaryczne różnice w poglądach obu myślicieli na kwestię „bycia w nieprawdzie”. Intencją tego rozdziału jest jednak wskazanie możliwości wypracowania stanowiska w kwestii wojny na gruncie szeroko pojętej filozofii dialogu. Podsumowując swe rozważania, uwidoczniam wspólne tezy obu przedstawionych myślicieli, dotyczące: − możliwości kierowania się w działaniu nieprawdą; − genezy wojny z „bycia w nieprawdzie”; − „zaraźliwego” charakteru nieprawdy, wciągania w jej kontekst również neutralnych i niewinnych; − oceny tragizmu wojny i jej skutków. Zakończenie zawiera postulat rzetelnej edukacji, dotyczącej okrutnej i zbrodniczej strony wojny. Jednoznaczna bowiem jest jej ocena u Tischnera i Kępińskiego. Można zatem stwierdzić, że filozoficzne propozycje obu autorów są głosem w sprawie wielkiej wartości dzieła budowy wieczystego pokoju.
Author Michał Stelmach ZFNSiPT
Michał Stelmach,,
- Department of Philosophy of Science, Sociology, and Fundamentals of Technology
Pages45-72
Publication size in sheets1.35
Book Zubelewicz Jan (eds.): O niektórych wartościach podstawowych (w kręgu filozofii współczesnej), tom 3, vol. 3, 2016, Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, ISBN 978-83-64003-74-5, 183 p.
Languagepl polski
File
Zagadnienie wojny u Tischnera i Kępińskiego a „bycie w nieprawdzie”_Michał Stelmach.pdf / 269.12 KB / Zagadnienie wojny u Tischnera i Kępińskiego a „bycie w nieprawdzie”_Michał Stelmach.pdf 269.12 KB
Score (nominal)0
ScoreMinisterial score = 0.0, 09-02-2017, BookChapterNotSeriesNotMainLanguages
Citation count*0
Cite
Share Share



* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back